O zdaniach – sądach cz. 3

By admin

Czerwiec 9, 2017 Podstawy logiki No comments

Stosunek więc subiektu i predykatu, oznaczony słowem, jest, w gruncie rzeczy, stosunkiem tożsamości, identyczności. Klasa: człowiek jest częścią klasy: zwierzę; treść zwierzęcia jest częścią zawartości pojęcia; człowiek. W fakcie wziętym tu za przykład, tożsamość jest tylko częściową: nie wszystkie zwierzęta są ludźmi; zwierzęcość nie jest całym człowiekiem. Lecz w innych razach tożsamość subiektu i predykatu jest całkowitą; np; człowiek jest zwierzęciem rozumnym (nie ma zwierząt rozumnych oprócz łudzi); trójkąty równoboczne są równokątnymi (tylko równoboczne trójkąty są równokątnymi). Zdania tego rodzaju mają nazwę zdań identycznych. Zaznaczamy tu, że, wyjąwszy zdania tautologiczne, gdzie predykat bezwarunkowo nic nie dodaje do znaczenia subiektu, pod względem treści niema zupełnej tożsamości pomiędzy subiektem a predykatem. W zdaniu: Ludwik XIV-8 ty jest następcą Ludwika XIII-stego, pod względem zakresu niema zupełnej tożsamości pomiędzy predykatem a subiektem, gdyż każdy z nich oznacza jedno i to samo indywiduum; lecz pod względem treści, przymiot nastąpienia po Ludwiku XIII-tym stanowi jeden tylko z przymiotów Ludwika XIV-ego. Podobnież, jeżeli mówię, że suma trzech kątów trójkąta równa się dwom kątom prostym, własność wypowiedziana predykatem przypada subiektowi; lecz nie jest jedynym składowym przymiotem. Tylko określenia stanowią wyjątek od tego prawidła, gdyż predykat niczym innym nie jest, jak subiektem rozwiniętym; pomiędzy jednym a drugim nie zachodzi różnica zasady, lecz jedynie różnica formy.