Formalne prawa myśli cz. 4

By admin

Czerwiec 9, 2017 Podstawy logiki No comments

Można by jeszcze powiedzieć; że zasada wyłączonego środka stosuje się nie do wszystkich pojęć. Woźmy np, subiekt cnota i atrybut trójkątny, na mocy zasady należałoby powiedzieć: Cnota  jest trójkątną albo-nie-trójkątną.

Otóż, cnota, moralny przymiot człowieka, nie jest ani jednym ani drugiem. To prawda; ależ pozorna niedorzeczność zdania; cnota jest trójkątną albo nie-trójkątną, wynika z niedokładnego tłumaczenia sobie wyrażenia; nie trójkątna. Jeżeli wyrażeniem tym oznaczać będziemy wszelką figurę o mniej lub o więcej niż trzech kątach, rzecz widoczna, że ono nie stosuje się do cnoty; ale logiczne znaczenie pojęcia: nietrójkątny jest rozleglejsze; zawiera ono nie tylko rzeczy, mające figurę i niebędące trójkątami, lecz oraz wszystkie rzeczy nie mające figury.

Zastanówmy się teraz, czy trzy to zasady są trzema prawami myśli, nie dającymi się sprowadzić jedno do drugiego, czy też przeciwnie trzema różnymi formami jednego i tego samego faktu zasadniczego. Dla rozstrzygnięcia tego zapytania, rozważmy, nie same zasady, i wprowadzone przez myślicieli rozliczne ich zastosowania, lecz pierwotne operacje, za pomocą których układamy i stawimy terminy, do których stosują się zasady.