Author Archive

Sylogizm. Arystoteles określił sylogizm w sposób następujący: Sylogizm jest to ciąg wyrazów, w którym, jeżeli postawione bądą pewne rzeczy, wynika stąd koniecznie jakaś imia rzecz, już tm samym, że one były postawione (jako zasada). Sylogizm znaczy związek. Jest to związanie dwóch terminów przy pośrednictwie trzeciego. Domyślnie, każdy sylogizm ma

Read More...

Pośrednim jest takie wnioskowanie, które się dokonywa za pomocą pośrednika, czyli średniego terminu. Pytają mnie np. czy (w przypuszczeniu, że tego nie wiem) złoto jest dobrym przewodnikiem ciepła. Dla dowiedzenia się, rozważam termin, mający pewne oznaczono stosunki z obu terminami kwestii. Niech tym terminem będzie, np., metal. Wiem, że

Read More...

Tylko określenia, formułujące się zdaniami ogólnie twierdzącymi, stanowią wyjątek z pod tego prawidła, odwracają się ono wprost, w nich bowiem  predykat ma ten sam zakres jak subiekt; wszyscy ludzie są zwierzętami rozumnymi, wszystkie zwierzęta rozumne są ludźmi. 3-e Odwrócenie przez przeczenie. Stosuje się ono jedynie do zdań szczegółowo przeczących;

Read More...

Logicy odróżnili kilka rodzajów odwróceń: 1-e Odwrócenie proste. Odbywa się ono przez czyste i proste przestawienie subiektu i predykatu w zdaniu mającym być odwróconym. Ogólnie przecząco, i szczególnie twierdząco, są to jodyno gatunki zdań nadających się do tej zmiany, żaden metal nie jest gazem, i żaden gaz nie jest

Read More...

Atoli, prawdziwość lub fałszywość zdania szczególnego nie pociąga za sobą prawdziwości lub fałszywości współrzędnego mu zdania ogólnego, ponieważ w zdaniu szczególnym twierdzimy lub przeczymy predykat pewnej tylko części subiektu, wziętego w całym swoim zakresie (za pomocą zdania ogólnego); jeżeli prawdą jest, że niektórzy ludzie są szczerymi, nie wynika stąd,

Read More...

Zdania sprzeczne.  Z dwóch zdań sprzecznych jedno musi być prawdziwym, a drugie fałszywym, na przykład: jeżeli jest prawdą, że wszyscy ludzie są z. dwuręcznymi, tedy musi być fałszywym, że niektórzy ludzie nie są dwuręcznymi; ogólne twierdzenie, rzeczywiście wyłącza wszelkie przeczenie szczegółowe tegoż samego przymiotu w tym samym subiekcje. I

Read More...

Jak widzimy, zdania przeciwne i podprzeciwne mają tę samą ilość, lecz różnią się co do jakości, sprzeczne nie mają ani tej samej ilości, ani tej samej jakości; podrzędne mają tę samą jakość, lecz różnią się pod względem ilości. A przeciwne z tych stosunków wynika pewna liczba wnioskowań bezpośrednich. Zdania

Read More...

Rozumować, jest to wnioskować; wnioskować, jest to wyciągać zdanie z jednego lub kilku zdań, w których ono zawiera się domyślnie. Wnioskowanie odbywa się już to bez pośrednika; wówczas jest ono bezpośrednim, już to odbywa się za pomocą pośredników; wówczas jest pośrednim. Wnioski bezpośrednie. 1-e Odwrotność zdań. Widzieliśmy już, że

Read More...

Ta własność terminów da nam klucz zasady wyłączonego środka i zasady przeciwieństwa. Przypuśćmy pewne pojęcie x. Podług tego, cośmy powiedzieli, ma ono za swój konieczny współwzględnik pojęcie nie-x, a cc i nic-r ogarniają w sobie wszystko to, co jest i to, co być może. Stąd wynika, że jakikolwiek subiekt

Read More...

Każde pojęcie, wyjąwszy pojęcie istoty w ogóle, jest kombinacją pewnej liczby pojęć pierwotniejszych, prostych. Taką jest idea: człowiek, zawierająca w sobie idee zwierzęcia kręgowca, ssącego i dwuręcznego. Jakiż tedy jest stosunek pojęcia do jego zawartości, jeśli nie stosunek tożsamości? Każde pojęcie jest identycznym ze swoim określeniem. Pierwsze jest wyrażeniem

Read More...